سهام عدالت چیست و به چه کسانی تعلق می گیرد؟

در این مقاله تاریخچه و هدف از طرح سهام عدالت،چگونگی تخصیص به مشمولان ، نحوه دسترسی و استعلام سبد دارایی و شیوه دریافت سود سبد خود را خواهید خواند.
نوشته شده توسط
۱۰ دی ۱۳۹۹

تاریخچه و هدف طرح سهام عدالت

دولت نهم به ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد، در تاریخ 3 تیر 1384 روی کار آمد. با توجه به تفسیر جدیدی که رهبری از اصل 44 قانون اساسی انجام دادند، ریاست جمهوری، طرحی مبنی بر توزیع گسترده سهام شرکت های اصل 44، بین عموم مردم ارائه نمودند. هدف از این طرح، برقراری عدالت در جامعه و کمک به قشر ضعیف و گسترش سهام های بخش تعاونی در اقتصاد ایران بود. طرح سهام عدالت ، پس از موافقت رهبری در آبان ماه سال 1384 به تصویب هیئت وزیران رسید و از آبان ماه سال 1385 اجرایی شد.

ماهیت سهام عدالت

در ابتدا به بیان ماهیت سهام عدالت می پردازیم. دولت نهم به ریاست آقای محمود احمدی نژاد، به قصد حمایت از قشر کم بضاعت جامعه نوعی یارانه را تحت عنوان سهام عدالت به آن ها واگذار کرد. در سال 1385 و در مرحله ی اول اجرای این طرح، به برخی از افراد مشمول شرایط اعم از: افراد تحت پوشش کمیته امداد سازمان بهزیستی و رزمندگان بیکار تعلق یافت. برگه هایی هم با همین نام به دارندگان داده شد.
در ابتدا ارزش ریالی این سهام معادل پانصد هزار تومان بود، سپس به یک میلیون تومان افزایش یافت. به گروه های کم درآمد، نیمی از قیمت هر سهم تخفیف تعلق یافت و نیم دیگر آن هم به مدت 10 سال از محل سود شرکت، باز پرداخت شد. دولت برای به اجرا درآرودن طرح اقتصادی خود، ابتدا برای شناسایی واجدین شرایط، اقشار مختلف جامعه را طبقه بندی کرد.

مقاله پیشنهادی: سهام متوفی چه می شود؟


سهام عدالت ، ابتدای کار از 60 شرکت تشکیل شد، اما با گذشت زمان به دلیل آن که مجموع سودی که از سهام شرکت ها حاصل می شد برای تسویه ارزش سهام هر 60 شرکت کافی نبود، سازمان خصوصی سازی49 شرکت را به ارزش تقریبا 26 هزار میلیارد تومان در سبد تشکیل دهنده ی این سهام انتخاب کرد. پس از آن 11 شرکت دیگر به اضافه قسمتی از سهام شرکت دخانیات را از پرتفوی حذف کرد.

سهام عدالت

شرکتهای واگذار شده به طرح سهام عدالت

جدول شرکت های پرتفوی سهام عدالت

جدول شرکت های بورسی پرتفوی سهام عدالت

نام شرکتارزش بازاردرصد سهام تخصیص داده شده به سهام عدالت
آلمینیوم ایران-ایرالکو61,43830
ایران خودرو177,0721
بانک تجارت208,69940
بانک صادرات ایران158,87140
بانک ملت500,60030
پارس سویچ64,53046
پالایش نفت بندرعباس280,36820
پالایش نفت تهران321,33270
پالایش نفت شیراز52,46920
پالایش نفت اصفهان289,01720
پالایش نفت تبریز151,96020
پتروشیمی مارون487,77630
پست بانک28,02125
چادرملو487,04821
حمل و نقل پتروشیمی6,69029
سایپا121,8031
سرمایه گذاری توسعه صنعتی ایران20,72323
سرمایه گذاری رنا29,332
سیمان داراب8,80850
سیمان دشتستان34,96534
فولاد آلیاژی ایران75,19839
فولاد خوزستان261,04330
فولاد مبارکه اصفهان981,88230
کارخانجات مخابراتی ایران22,62235
کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران286,91024
گل گهر506,44811
مخابرات ایران458,88020
مپنا501,72526
ملی صنایع مس ایران737,78637
نیرو ترانس15,63531
بیمه دانا35,64255
پالایش نفت الوان58,24020
پتروشیمی شهید تندگویان157,45010
پتروشیمی جم250,80115
صنایع پتروشیمی خلیج فارس1,223,76840
مربوط به آبان ماه سال 1399

مشمولان سبد سهام عدالت

اولویت تخصیص این طرح با روستانشینان و عشایر بود. این طرح با تخفیف پنجاه درصدی و دوره باز پرداخت 10 ساله از محل سود سهام ها اجرا شد. شناسایی افراد مشمول بر سهام عدالت ، تا پایان سال 1393 ادامه داشت. این تعداد به 49 میلیون و 132 هزار و 251 نفر رسید. با این وجود، تعداد قابل توجهی از اقشار کم درآمد در دسته ی سهام عدالت جای نگرفتند. طرحی در مجلس در خصوص این موضوع در دست بررسی است. طبق این طرح، شرایط ثبت نام برای جا ماندگان فراهم شد. تاکنون این مسئله اجرایی نشده است و تنها دارندگان این سهام، اختیار فروش آن را دارند.
در حال حاضر، کسی نمی تواند سهامدار جدید سهام عدالت باشد. این سهام تنها متعلق به کسانی است که از سال 1385 الی 1388 برای دریافت آن اقدام کرده اند. در زمان ثبت نام این طرح، تنها افرادی که جزء شش طبقه اول جامعه بودند، می توانستند برای دریافت این سهام ثبت نام کنند. مشمولان بطور کلی علاوه بر افراد تحت حمایت کمیته و بهزیستی، افراد کم درآمد مانند فرهنگیان نیز بودند.

جاماندگان سهام عدالت

جلسه ای در رابطه با جاماندگان  برگزار شد. اولویت طرح واگذاری با افراد تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی و افرادی است که برگه سهام عدالت دارند، اما به آنها تعلق نگرفته است. این طرح در سال 1399 اجرائی می شود.

توزیع سود سهام عدالت به سهامداران

همانطور که پیش از این گفتیم، سهام عدالت متعلق به شرکت خاصی نیست و مجموع سبد سهام، شامل درصدی از ۴۳ شرکت دولتی تعریف شده ‌است. سود و زیان شرکت‌ بین سهامداران تقسیم می‌شود. سازمان خصوصی سازی پس از آن که سود مصوب شرکت ها را دریافت می کند، مبلغ سود هر مشمول را محاسبه کرده و به شماره شبای تأیید شده در سامانه عدالت واریز می نماید. آن دسته از مشمولانی که در سامانه شماره شبا ندارند، سودشان به حساب بستانکاری شان منظور می گردد. در مهرماه سال 1397 فرصتی به مشمولان داده شد تا شبای خود را وارد کنندو یا تغییر بدهند.

روش های آزادسازی سهام

در مورخ 1399/02/09 سیدعلی خامنه ای با درخواست ریاست جمهوری مبنی بر آزادسازی سهام عدالت موافقت کرد. تا قبل از آن، امکان خرید و فروش این سهام وجود نداشت، اما از این تاریخ به بعد سهامداران با ثبت درخواست آزادسازی سهام خودشان، امکان خرید و فروش آن را در بورس پیدا کردند. آزادسازی سهام عدالت به دو روش صورت می گیرد:

1-به روش مستقیم

در این روش، سهامداران خودشان مدیریت سهم خود را در دست می گیرند. سهامداران برای انتخاب این روش به سامانه سهام عدالت به آدرس www.samanese.ir مراجعه می کنند.

2-به روش غیرمستقیم

در این روش، سهامدارن هیچ گونه تصرفی در سهام خود نداشته و سودشان در فواصل مشخص به حسابشان واریز می گردد.

مدیریت و فروش سهام عدالت

کسانی که مایل به مدیریت مستقیم سبد دارایی سهام خود بودند با مراجعه به سایت مذکور و وارد کردن اطلاعات شخصی قادر به انتخاب روش سهامداری مستقیم خواهند بودند. کسانی که تمایلی به مدیریت سبد دارایی خود ندارند به میزان دارایی خود، سهام شرکت‌های سرمایه گذاری استانی سهام عدالت را در اختیار خواهند داشت. به زودی زمینه ورود این شرکت ها به بازار سرمایه ایجاد خواهد شد.

روشهای مدیریت سهام عدالت

  1. نگهداری و معامله کردن آن در بازار سرمایه
    در حالت اول، افراد درقدم نخست باید در سامانه سجام ثبت نام کرده و کدبورسی دریافت کنند و با ثبت نام در کارگزاری اقدام به انجام معامله نمایند.
  2. فروش سهام عدالت
    در این روش، سهامدار با مراجعه به بانک و یا مراکز کارگزاری اقدام به فروش سهام خود می نماید.

طریق فروش سهام عدالت

چهار روش برای فروش سهام عدالت وجود دارد:

1- فروش از طریق بانک ها

2- فروش از طریق کارگزاری غیربانکی

3- فروش از طریق سامانه سهام عدالت

4- فروش با کارت اعتباری بانکی

  • طرح کارت اعتباری را نیز می‌توان به عنوان روش دیگری برای فروش سهام درنظر گرفت که هنوز اجرایی نشده است.
  • آن دسته از سهامدار ها که آزاد سازی سهام خود را در سامانه ثبت کرده اند، پس از اقدام به ثبت نام در سامانه سجام، احراز هویت شده و کد بورسی دریافت می کنند، سپس درخواست فروش سهم خود را در سامانه یا کارگزاری ها ثبت می کنند.
    درخواست های فروش ثبت شده و به صورت یکجا انجام می گیرد. این کار دارای اشکالی است که سهامداران را متوجه زیان می کند. ارزش سهام عدالت 500 هزار تومانی در مرداد امسال به طور تقریبی 20 میلیون تومان بود، اما اکثر افرادی که در این دوره درخواست فروش خود را ثبت کردند، مبلغ بسیار کمتری دریافت کردند. این اختلاف قیمت به دلیل تعلل گسترده در فروش و پرداخت منابع حاصله و ریزش بورس بود. وجود این اشکالات سبب شده که به طور موقت فروش آن متوقف شود. برای آگاهی از ارزش روز سبد سهام خود، فروش آن و هر امر دیگری می توانید از سامانه ی مذکور استفاده نمایید.

راهنمای روش فروش مستقیم

  1. ابتدا یک سامانه برای فروش سهام انتخاب می کنیم. ما برای آموزش، درگاه مستقیم سهام عدالت را انتخاب کردیم.
سامانه سهام عدالت
صفحه اصلی سامانه
2. ثبت شماره ملی شخص و شماره تماس در ثبت نام اولیه ضروری است.

نکته: در قسمت تغییر کارگزار ناظر، اگر یکبار به فروش سهام عدالت خود در کارگزاری دیگر اقدام نموده اید، می توانید از این طریق، کارگزار فروش سهام خود را ویرایش کنید.

کد ملی
از صحت شماره ملی و شماره همراه خود اطمینان پیدا کنید.
اعتبارسنجی
3. کد ارسالی خود را درج کنید.

4. اطلاعات متقاضی و عبارت امنیتی را چک و درج کنید.
5- در آخر، مشخصاتی که شما به کارگزاری اجازه فروش سهام خود را داده اید، تأیید کنید. به محض امکان فروش، سهم شما به فروش می رسد و مبلغ به شماره حساب شخص واریز می گردد.

راهنمای روش غیرمستقیم

در این روش، متقاضی بعد از انتخاب روش غیرمستقیم در سامانهwww.sejam.ir ثبت نام کرده و احراز هویت خود را در یکی از دفاتر پیشخوان خدمات الکترونیک دولت انجام می دهد. سود سالیانه از طریق دولت، به شماره حساب مربوطه واریز می گردد.

کارگزاری های برتر برای فروش سهام عدالت کدامند؟

نام کارگزاریسایت
اقتصاد بیدارwww.ebb.ir
سهم آشناwww.abco.ir
ملل پویاwww.melalsecurities.ir

فروش سهام عدالت فرد فوت شده

وراث قانونی افراد متوفی مشمول سهام می توانند با مراجعه به یکی از دفاتر منتخب پیشخوان خدمات الکترونیک دولت و با ارائه مدارک لازم و امضای تقسیم‌نامه سهام عدالت نسبت به فروش و تقسیم آن اقدام نمایند.
بدیهی است تا زمانی که کلیه وراث قانونی نسبت به تامین مدارک لازم و امضای تقسیم ‌نامه سهام اقدام ننمایند، درخواست تقسیم ترتیب اثر داده نخواهد شد و چنانچه یک یا چند نفر از وراث در دفاتر پیشخوان حاضر نباشند و مدارک لازم را ارائه ندهند، انجام خدمات سایر وراث نیز امکان پذیر نمی ‌باشد. توضیحات بیشتر را در این لینک مطالعه کنید.

مدارک مورد نیاز فروش سهام عدالت

  • کد ملی و تاریخ تولد فرد فوت شده
  • اصل کارت ملی وراث قانونی
  • اصل گواهی حصر وراثت شخص متوفی
  • شماره شبای بانکی وراث
  • نشانی و کدپستی محل اقامت یکی از وراث

فروش یا نگهداری سهام عدالت؟

سهام عدالت ، متشکل از سهام شرکت های بورسی است، بنابراین برای تصمیم گیری در خصوص فروش یا نگهداری آن لازم است وضعیت پرتفوی آن در بازار سرمایه مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد.

انتقادات سبد سهام عدالت

  • بسیاری این طرح را مغایر با خصوصی سازی می دانند، زیرا در نحوه مدیریت بنگاه ها تغییری به وجود نمی آید.
  • برخی معتقدند که طرح از شفافیت لازم برخوردار نبوده است.
  • بسیاری نحوه مدیریتی شرکت های سرمایه گذاری استانی سهام عدالت را نامشخص می دانند.
  • برخی نیز معتقدند که برنامه ای جهت کم و یا زیاد شدن افراد مشمول پیش بینی نشده است.

برای جمع بندی، مشتاقیم نظر شما را در خصوص این طرح بدانیم. از نظر شما چه انتقاداتی به این طرح وارد است؟ آیا آزادسازی آن تأثیری در گسترش عدالت اقتصادی که یکی از عمده ترین اهداف این طرح بود داشت یا خیر؟

آیا این را مفید دیدید؟
اشتراک گذاری :

دیدگاه ها

  • جواد اکبرزاده
    2 ماه پیش

    من سهام عدالت برای فروش گذاشتم اما هنوز پولشو به حسابم نیومده چیکار باید کرد ؟


    • الهه سلوکی
      2 ماه پیش

      در حال حاضر فروش سهام عدالت به دلیل نوسانات بازار متوقف شده است.شما می توانید درخواست فروش خود را لغو کنید.


  • فاطمه احمدی پورانی
    2 ماه پیش

    روان نویسی شما در مطالب و ارائه تصویر از مراحل استفاده از سامانه سمات خیلی کاربردی بود و ازش استفاده کردم ممنونم


  • محمد رضا محتشمی
    2 ماه پیش

    خیلی از سوالایی که داشتم جوابشونو گرفتم .ممنون از مطالب خوبتون


  • مصطفی
    2 ماه پیش

    بسیار عالی و کاربردی
    ممنون بابت توضیحات کامل و دقیق


  • باران
    2 ماه پیش

    مطالب مفید و کاملا قابل فهم بود.مچکر


  • مجید عزیززاده
    2 ماه پیش

    خیلی عالی بود مقاله . جامع و کاربردی .
    ممنونم از تیم خوبتون که تلاش کردید در خصوص سهام عدالت یک مقاله کامل تهیه کردین .
    با تشکر .


دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

مقالات مشابه
خرید و فروش در بازار سرمایه
آشنایی با ساز و کار و قوانین خرید و فروش در بازار سرمایه
ایزی تریدر(سامانه معاملاتی کارگزاری مفید)
ایزی تریدر، سامانه معاملاتی کارگزاری مفید است که به دلیل فضای....
سیو سود در بورس
سیو سود ، یک استراتژی برای کاهش ریسک و حظ سرمایه شما است؛ بنابراین....