حق تقدم در افزایش سرمایه از طریق آورده نقدی

تخصیص حق تقدم در افزایش سرمایه به روش آورده نقدی
بسیاری از تازه واردان به بورس با اصطلاحات مهم افزایش سرمایه و حق تقدم آشنایی کامل ندارند و موجب سردرگمی و اشتباه آنان در بازار سرمایه می شود. در این مقاله تلاش می کنیم تا اطلاعات مهم و کاربردی در اختیار شما قراردهیم تا با دیدی باز و هوشمندانه معاملات خود را کنترل کنید.
نوشته شده توسط
۱۰ دی ۱۳۹۹

مقدمه ای از افزایش سرمایه


همه شرکت ها در مقاطع زمانی خاص برای توسعه و پیشبرد فعالیت های خود به منابع مالی جدید نیاز پیدا می کنند. در این مواقع هیأت مدیره شرکت، پیشنهاد افزایش سرمایه را به سهامداران مطرح می کند. سهامداران شرکت با بررسی و رأی دهی، موافقت خود را با افزایش سرمایه اعلام می نمایند. بررسی و رأی گیری از طرح های پیشنهادی افزایش سرمایه در مجامع عمومی فوق العاده شرکت انجام می گیرد.

در ادامه شما را با انواع افزایش سرمایه آشنا می سازیم.

انواع افزایش سرمایه

هیأت مدیره با توجه به شرایط فعلی شرکت پیشنهاد افزایش سرمایه را مطرح می سازد. انواع افزایش سرمایه شرکت ها شامل موارد زیر است:

  1. از محل سود انباشته (جایزه)
  2. از محل تجدید ارزیابی دارایی ها
  3. از محل صرف سهام
  4. از محل آورده نقدی سهامداران

افزایش سرمایه از محل سود انباشته

هر ساله سود حاصل از فعالیت شرکت در مجمع عمومی عادی سالیانه مطرح و مقداری از آن بین سهامداران تقسیم می شود. لزوماً کل سود حاصله در طول یکسال بین سهامداران تقسیم نمی شود، اما تخصیص حداقل 10% از کل سود برای حمایت از سهامداران ِ خُرد، اجباری است. تخصیص بیش از این درصد با توجه به رأی گیری سهامداران تصویب می شود. میزان سودی که بین سهامداران تقسیم نمی شود به حساب اندوخته شرکت واریز می گردد.
هرگاه شرکت ها به منابع مالی نیاز پیدا کنند، در صورت وجود مبلغ مورد نیاز در حساب اندوخته، از این محل اقدام به تأمین نیاز خود می نمایند. به دلیل اینکه در این روش، سهامداران مبلغی پرداخت نمی کنند، افزایش سرمایه به روش جایزه نام گرفته است.

مقاله پیشنهادی: پذیره نویسی به زبان ساده

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی ها

سرمایه شرکت ها به دو صورت نقدی و غیر نقدی می باشد که ارزش هر دو نوع در ترازنامه شرکت ثبت می شود. تعداد سهام شرکت بر اساس میزان سرمایه آن محاسبه می گردد. با توجه به شرایط اقتصادی و تورم موجود در کشور، پس از چند سال ارزش سرمایه غیرنقدی شرکت افزایش می یابد.
در این صورت، ارزش کنونی این سرمایه با ارزش ثبت شده در ترازنامه اختلاف پیدا می کند. شرکت با افزایش سرمایه به این روش، ارزش دارایی های خود را در ترازنامه بروزرسانی می کند و این امر موجب نظم در امور مالی و حسابداری می گردد. به نسبت درصد افزایش سرمایه، قیمت سهم شرکت پس از بازگشایی کاهش می یابد تا ارزش بازاری آن حفظ شود.

افزایش سرمایه از محل صرف سهام

افزایش سرمایه از محل صرف سهام به صورت پذیره نویسی انجام می شود. در این روش، شرکت سهام خود را با مبلغی بالاتر از ارزش اسمی سهام به فروش می گذارد. شرکت مبلغ بدست آمده از تفاوت قیمت فروش و قیمت اسمی سهام را می تواند به سه روش اعمال کند: به حساب اندوخته شرکت منتقل کند، با این مبلغ اقدام به اعطای سهام جدید به سهامداران قبلی نماید و یا سهام را میان آن ها تقسیم کند.

افزایش سرمایه از طریق آورده نقدی

افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهامداران

در این نوع افزایش سرمایه، شرکت سود انباشته ای در اختیار ندارد و یا سود انباشته از مبلغ مورد نیاز شرکت کمتر است، لذا برای توسعه فعالیت های خود به منابع مالی جدید نیاز دارد. این منابع مالی می تواند از طریق سهامداران فعلی شرکت و یا سرمایه گذاران دیگر تأمین شود. اولویت شرکت در این نوع افزایش سرمایه ابتدا به سهامداران فعلی شرکت داده می شود.
(منظور از سهامداران فعلی، افرادی می باشند که در تاریخ برگزاری مجمع عمومی فوق العاده سهامدار شرکت بوده اند) این اولویت در مشارکت افزایش سرمایه را حق تقدم می گویند. در ادامه نحوه تخصیص حق تقدم به سهامداران شرکت توضیح داده خواهد شد.

مراحل افزایش سرمایه از طریق آورده نقدی

  • پیشنهاد هیأت مدیره در خصوص افزایش سرمایه از روش آورده نقدی به سهامداران
  • بررسی و تأیید افزایش سرمایه از طرف سازمان بورس و اوراق بهادار
  • آگهی دعوت به مجمع عمومی فوق العاده افزایش سرمایه
  • به رأی گذاشتن این پیشنهاد در مجمع عمومی فوق العاده شرکت
  • تصمیمات مجمع عمومی فوق العاده
  • تخصیص اوراق حق تقدم سهامداران به نسبت دارایی آنها
  • تعیین مهلت استفاده از حق تقدم و نحوه واریزی وجه مورد نیاز
  • فروش حق تقدم های استفاده نشده توسط شرکت
  • بسته شدن نماد حق تقدم و اضافه شدن این تعداد دارایی به نماد اصلی شرکت در پورتفوی سهامداران
اطلاعیه های منتشرشده در خصوص افزایش سرمایه از طریق تخصیص حق تقدم

در تصویر بالا اطلاعیه های شرکت داروسازی شهید قاضی با نماد دقاضی در سایت کدال قابل مشاهده است. پس از تأیید افزایش سرمایه از طرف سازمان بورس، شرکت از سهامداران دعوت می نماید تا در مجمع عمومی فوق العاده حضور یابند. حضور بیش از نیمی از سهامداران دارای حق رأی در مجمع الزامی است. در صورتی که تعداد حاضرین به حد نصاب نرسد، مجمع تشکیل نمی شود و هیأت مدیره برای بار دوم اقدام به دعوت از سهامداران می نماید.
در آگهی دعوت دوم، ذکر دلیل عدم تشکیل مجمع در نوبت اول الزامی است. جلسه دوم با حضور یک سوم از صاحبان دارای حق رأی رسمیت پیدا می کند. طرح افزایش سرمایه باید به تصویب 2/3 از سهامداران حاضر در مجمع برسد.
برای توضیح مراحل بعدی افزایش سرمایه، ابتدا شما را با مفهوم حق تقدم آشنا می سازیم.

حق تقدم در افزایش سرمایه

در افزایش سرمایه از محل آورده نقدی همانطور که در بالا گفته شد، امکان مشارکت کلیه افراد وجود دارد، اما سهامداران فعلی شرکت برای مشارکت در این افزایش سرمایه اولویت دارند. به این اولویت، حق تقدم سهام گفته می شود. شرکت مربوطه در این روش اقدام به انتشار اوراق حق تقدم می نماید.

نماد حق تقدم

پس از برگزاری مجمع عمومی فوق العاده و بازگشایی نماد، تعدادی اوراق حق تقدم به پورتفوی سهامدارانی که در مجمع، سهامدار بوده اند اضافه می شود. تعداد اوراق اضافه شده به تعداد دارایی سهامدار در روز برگزاری مجمع و درصد افزایش سرمایه شرکت بستگی دارد. نماد حق تقدم ، همانند نماد اصلی شرکت است با این تفاوت که در انتهای نماد حرف «ح» اضافه شده است. به عنوان مثال، نماد شرکت ایران خودرو، کلمه خودرو و نماد حق تقدم شرکت ایران خودرو، کلمه خودروح می باشد.

مثالی برای درک بهتر حق تقدم

فرض کنید مالک 2000 سهم از شرکتی می باشید که در واقع 1% سهام این شرکت است. اگر شرکت اقدام به افزایش سرمایه 100 درصدی نماید و شما در این افزایش سرمایه شرکت نکنید، میزان مالکیت شما در شرکت به 0.5% می رسد. در واقع میزان مالکیت شما با توجه افزایش 100 درصدی سرمایه شرکت، نصف می شود.

از آنجایی که معمولاً سهامداران خواهان حفظ منافع و درصد مالکیت خود در شرکت هستند، از این رو شرکت، این امکان را می دهد تا سهامداران در خرید اوراق جدید اولویت داشته باشند تا درصورت تمایل میزان مالکیت خود را در شرکت حفظ کنند. لذا پس از بازگشایی نماد، باتوجه به درصد افزایش سرمایه مقداری نماد حق تقدم به پورتفوی سهامداران اضافه می شود. در این مثال، شما 2000 سهم از شرکت را دارید، پس از افزایش سرمایه 100 درصدی، 2000 عدد حق تقدم آن سهم نیز به شما تعلق می گیرد.

حق تقدم به چه کسانی تعلق می گیرد؟


اوراق حق تقدم نماد شرکت، تنها به سهامدارانی تعلق می گیرد که در تاریخ برگزاری مجمع عمومی فوق العاده سهامدار شرکت بوده اند. کسانی که قبل از برگزاری مجمع، سهام خود را فروخته اند و یا پس از برگزاری مجمع سهام شرکت را خریداری کرده اند، مشمول افزایش سرمایه شرکت نمی شوند و نماد حق تقدم در پورتفوی آنان اضافه نمی گردد. این افراد می توانند از طریق خرید نماد حق تقدم و با واریز مبلغ مورد نیاز شرکت در افزایش سرمایه سهیم شوند.

حالتهای استفاده از حق تقدم

  • واریز مبلغ اسمی سهام منتشر شده در مهلت مقرر به حساب شرکت و تبدیل به سهم عادی
  • فروش حق تقدم خود در بازار
  • عدم استفاده از حق تقدم در پورتفوی سهامدار

چگونگی تبدیل حق تقدم به سهم

برای تبدیل حق تقدم به سهم، دارنده آن باید به تعداد دارایی خود از این نماد، مبلغ اسمی سهم (به ازای هر عدد 1000 ریال) را به حساب شرکت واریز کند. برای واریز این مبلغ، سهامدار ابتدا باید به سایت کدال مراجعه نماید. سپس از طریق آگهی مربوط به استفاده از حق تقدم به شماره حساب شرکت دسترسی و پس از واریز، مبلغ فیش را برای شرکت ارسال کند.

مهلت استفاده از حق تقدم و شماره حساب شرکت برای واریز مبلغ اسمی حق تقدم های تخصیص شده به سهامداران
در این تصویر شرکت داروسازی قاضی، شماره حساب بانک صادرات شرکت را برای واریز مبالغ اسمی سهام معرفی کرده است. مهلت استفاده از حق تقدم در این آگهی ذکر شده است. مهلت استفاده از حق تقدم خرید سهام دقاضی از تاریخ 1399/10/04 لغایت تاریخ 1399/12/03 می باشد. این مهلت بنا به تشخیص شرکت می تواند تمدید شود.

سهامدار در صورت عدم تمایل می تواند نماد حق تقدم خود را در بازار به فروش برساند. نماد حق تقدم شرکت، مستقل از نماد آن می باشد و دارندگان این نماد می توانند اقدام به فروش آن نمایند. افراد می توانند با خرید نماد حق تقدم مقدار مشارکت خود را بیشتر کرده و یا در افزایش سرمایه شرکت سهیم شوند.

خرید و فروش در نماد حق تقدم

نماد حق تقدم ، معمولاً به مدت دو ماه در حالت مجاز قراردارد و می تواند معامله شود. سهامدارانی که مایل به شرکت در افزایش سرمایه نیستند، می توانند حق تقدم خود را به فروش برسانند. همچنین افرادی که قصد خرید حق تقدم و یا مشارکت در افزایش سرمایه را دارند نیز می توانند این نماد را خریداری کنند.

حق تقدم استفاده نشده

پس از پایان مهلت پذیره نویسی، نماد حق تقدم سهم توسط سازمان بورس اوراق بهادار بسته می شود. اگر سهامداری مبلغ اسمی تعداد دارایی خود را در مهلت مقرر (شصت روز) به حساب شرکت واریز نکرده و یا در این مهلت، حق تقدم خود را به فروش نرسانده باشد، دارایی او جزء حق تقدم استفاده نشده محسوب می شود. شرکت پس از محاسبه تعداد حق تقدم های استفاده نشده اقدام به حراج این تعداد سهم بلااستفاده می نماید.

روز حراج این نماد، در سامانه کدال و یا پیام ناظر نماد سهم، اطلاع رسانی می شود. افرادی که مایل باشند، می توانند در روز حراج این نماد را از شرکت خریداری کنند. لازم به ذکر است که علاوه بر ارزش بازاری نماد، مبلغ اسمی و کارمزدهای مربوطه نیز باید در حساب بورسی خریدار موجود باشد. شرکت در نهایت مبلغ اسمی سهام را برداشت کرده و تفاوت قیمت فروش نماد حق تقدم با مبلغ اسمی را به حساب سهامدار واریز می کند. (سهامداری که حق تقدم در پورتفوی او وجود داشته است)

نتایج حاصل از فروش حق تقدم های استفاده نشده

اطلاعیه منتشر شده در خصوص حق تقدم های استفاده نشده

در تصویر بالا شرکت تأمین سرمایه امید با نماد امید پس از پایان مهلت مقرر و به حراج گذاشتن اوراق منتشر شده بلااستفاده، نتایج حاصل از فروش این اوراق را در سامانه کدال منتشر کرده است. ( از سامانه کدال بیشتر بدانید) با هم این نتایج را در تصویر زیر بررسی می کنیم.

نتایج فروش حق تقدم های استفاده نشده

در این جدول مبلغ حاصل از فروش کلیه این اوراق، هزینه ها و کارمزدهای مربوطه، تفاوت مبلغ فروش با مبلغ اسمی، تعداد حق تقدم های استفاده نشده و همچنین مبلغ متعلق به هر سهم آورده شده است. باتوجه به این جدول به ازای هر سهم مبلغ 10329 ریال به حساب سهامدار دارنده این اوراق استفاده نشده واریز می شود.

بازه مجاز معامله در نماد حق تقدم

نماد حق تقدم شرکت های بورسی در روز می تواند دو برابر نماد شرکت ها نوسان داشته باشد. بازه مجاز این نماد 10% می باشد. در واقع نماد حق تقدم می تواند در روز 20% نوسان داشته باشد، از این رو ریسک معامله در نماد حق تقدم بسیار بیشتر است. اما نماد حق تقدم شرکت های فرابورسی مانند نماد سهام عادی در دامنه 5%- و 5%+ می تواند نوسان داشته باشد. بسیاری از فعالان بازار سرمایه اقدام به نوسان گیری روزانه در نمادهای حق تقدم می کنند.

ریسک های فروش حق تقدم استفاده ‌نشده در مکانیزم حراج برای سهامدار

  • در این روش، سهامدار اختیاری در انتخاب قیمت فروش ندارد و شرکت با توجه به شرایط روز بازار اقدام به فروش نماد می نماید. در بیشتر مواقع، شرکت قیمت مناسبی برای فروش اتخاذ می کند.
  • از پایان پذیره نویسی تا زمانی که شرکت وجه را به حساب سهامدار واریز کند، دارایی قابل نقد شوندگی نمی باشد.
  • در صورتی که سهامدار پس از مدتی طولانی از دارایی خود بی اطلاع باشد، برای مطالبه حقوق حاصل از فروش حق تقدم های استفاده نشده خود باید با امور سهام شرکت تماس بگیرد.

سخن آخر

یکی از روش‌های تأمین مالی برای اصلاح ساختار شرکت و همچنین توسعه طرح‌ها و پروژه‌های آن، استفاده از افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران است. در این حالت، سهامداران فعلی برای شرکت در افزایش سرمایه در اولویت می باشند. به این اولویت حق تقدم گفته می شود. اما سایر فعالان بازار سرمایه نیز می توانند در این افزایش سرمایه شرکت کنند.

آیا این را مفید دیدید؟
اشتراک گذاری :

دیدگاه ها

  • محمدرضا
    3 هفته پیش

    بسیار کامل و مفید بود.ممنونم.بسیاری از ابهاماتم برطرف شد👍👍


  • hasanlo
    3 هفته پیش

    توضیحاتتون کامل بود و ازش اطلاعات مفیدی کسب کردم ممنونم


دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

مقالات مشابه
ایزی تریدر(سامانه معاملاتی کارگزاری مفید)
ایزی تریدر، سامانه معاملاتی کارگزاری مفید است که به دلیل فضای....
نمادهای بزرگ و شاخص ساز
سرمایه گذاران حوزه های بورسی برای داشتن عملکردی مناسب در این....
توقف و بازگشایی نمادها
توقف نماد ، وضعیتی است که در آن معاملات نماد متوقف می شود. به....