چگونگی کسب سود در بازار قرمز

آشنایی با سازوکار فروش تعهدی
با فروش تعهدی ، از روز های قرمز و منفی بازار نیز سود بگیرید.
نوشته شده توسط
۱۱ بهم ۱۳۹۹
مدیا توسط آزاده روشن

سازوکار فروش تعهدی

شرکت مدیریت فناوری بورس تهران با توجه به نیاز فعالانِ بازار سرمایه و در جهت کسب سود حداکثری آنان، ابزارهای گوناگونی طراحی کرده است. صندوق های سرمایه گذاری، سبدگردان ها، قراردادهای مشتقه، انواع اوراق بدهی و … از این دسته ابزارها می باشند. تمامی این ابزارها تنها در صورت مساعد بودن شرایط بازار و رشد ارزش دارایی ها، موجب کسب سود می شوند. به همین منظور بورس تهران به جهت کسب سود در شرایط ریزش بازار، سازوکار فروش تعهدی را ایجاد نمود. در ویدیو زیر بطور مختصر فروش تعهدی شرح داده شده است.

اطلاعیه بورس اوراق بهادار تهران در خصوص فروش تعهدی

فروش تعهدی چیست؟

به فروش وکالتی سهام شخص دیگری، فروش تعهدی گفته می شود. در این سازوکار، فردی احتمال می دهد که ارزش سهام شرکت A در آینده کاهش می یابد. این احتمال می تواند برگرفته از اطلاعات منتشر شده و یا نتیجه ای از تحلیلهای وی باشد. او با انعقاد قراردادی، سهام شرکت A را از سهامدار آن قرض گرفته و در بازار به فروش می رساند. در صورتی که پیش بینی او درست باشد و ارزش سهم کاهش یابد، سهم را در قیمت پایین تر خریداری کرده و به سهامدار باز می گرداند؛ و از اختلاف قیمت فروش سهم و خرید مجدد آن سود می برد.

فروش تعهدی برگرفته از فروش استقراضی در بازارهای جهانی می باشد که تأثیر مثبت بسیاری در نقدشوندگی و ایجاد بازار دو طرفه داشته است. فروش استقراضی با توجه به نرخ بهره و نحوه بازپرداخت مغایر با شرع و فقه اسلامی بوده و به همین جهت با تغییر و رعایت این اصول، فروش تعهدی در بازار بورس ایران ایجاد گردید تا بتوان از مزایای آن بهره برد. این فرایند مراحل و قوانینی دارد که در ادامه شرح خواهیم داد.

در فروش تعهدی ، مالک سهم می تواند با عقد قراردادی سهم خود را به متقاضی قرض داده و سود دریافت کند.

قرارداد فروش تعهدی

این قرارداد توسط کارگزار، بین سهامدار و متقاضی منعقد می گردد. سهامدار، مالک فعلی درصدی از سهام شرکت A می باشد و متقاضی شخصی است که سهم را از مالک قرض می گیرد. او احتمال می دهد ارزش سهام شرکت A در آینده کاهش یابد. در این قرارداد، موارد مهمی از قبیل: نماد، تعداد دارایی که در اختیار متقاضی قرار می گیرد، دوره تنفس، نرخ تشویقی و … ذکر می شود.

(دوره تنفس، به مدت زمانی گفته می شود که مالک نمی تواند سهم خود را از متقاضی طلب کند)

(نرخ تشویقی، به میزان سود تعیین شده توسط مالک گفته می شود که سبب اشتیاق متقاضیان به فروش تعهدی می شود)

مراحل فروش تعهدی

بطور کلی فروش تعهدی که با قید وکالت از طرف مالک صورت می گیرد در پنج مرحله انجام می شود. این مراحل عبارتند از:

  1. قرض کردن سهم از مالک
  2. فروش آن به قیمت مناسب در بازار
  3. منتظر ماندن برای پایین آمدن قیمت سهم
  4. خرید مجدد سهم از بازار با قیمت پایین
  5. بازگرداندن سهم به مالک و کسب سود

در ادامه این مراحل را به طور کامل شرح می دهیم.

1- قرض کردن سهم از مالک

مرحله اول در سازوکار فروش تعهدی، توسط متقاضی صورت می گیرد. متقاضی با قرض کردن سهم از مالک آن، متعهد می شود که سهم وی را تا موعد سررسید همراه با سود به او بازگرداند.

2- فروش سهم به قیمت مناسب در بازار

متقاضی پس از امضای قرارداد و قرض گرفتن سهم از مالک، آن را در بازار به فروش می رساند. طبق اطلاعاتی که متقاضی دارد، احتمال می دهد که ارزش سهام در آینده کاهش یابد.

3- انتظار برای کاهش قیمت

مدت زمان رسیدن قیمت سهم به قیمت مورد نظر متقاضی، دوره انتظارمی گویند. در صورتی که پس از اتمام دوره تنفس، مالک سهام خود را طلب نکند، این انتظار می تواند تا موعد سررسید ادامه یابد.

4- خرید مجدد سهم با قیمت پایین

پس از کاهش قیمت سهم و رسیدن به قیمت مطلوب، متقاضی سهم را مجدداً خریداری می کند. ممکن است پیش بینی متقاضی به واقعیت نپیوندد و او مجبور شود سهم را با قیمت بالاتر خریداری نموده و متضرر شود.

5- بازگرداندن سهم به مالک

پس از اتمام دوره تنفس، مالک می تواند سهام خود را از متقاضی طلب کند. متقاضی، موظف است سهام را مجدد خریداری نموده و همراه با سود به او بازگرداند.

نمونه ای از نحوه معامله در فروش تعهدی

فرض کنید شخصی دارای 100 سهم از شرکت الف و قیمت روز هر سهم این شرکت 1000 تومان باشد. شما احتمال می دهید که قیمت سهم این شرکت در آینده افت کرده و به مبلغ 500 تومان می رسد. شما می توانید 100 سهم را از مالک قرض بگیرید و به قیمت 1000 تومان به فروش برسانید. پس از گذشت چند روز که قیمت سهم به 500 تومان رسید، مجدد 100 سهم را خریداری کنید و همراه با سود تعیین شده، به مالک بازگردانید. مابقی سود حاصل از تفاوت قیمت فروش سهم و قیمت خریداری مجدد آن به شما تعلق می گیرد.

اگر پیش بینی شما از آینده سهم به واقعیت نپیوندد و ارزش سهم افزایش یابد، شما باید 100 سهم را با قیمتی بالاتر از قیمت فروش خریداری کرده و همراه با سود از پیش تعیین شده به مالک بازگردانید. سود مالک مشخص شده است و در هر صورت، دارایی و سود او تضمین شده می باشد. از این رو شما باید با احتیاط گام بردارید، زیرا ریسک این نوع فروش به طور کامل برعهده شما می باشد.

فرمول سود و زیان در فروش تعهدی

قیمت خرید مجدد – قیمت فروش سهم = ( سود/زیان ) بدست آمده از فروش تعهدی

وجه تضمین در فروش تعهدی

ممکن است پیش بینی متقاضی میسر نشود و پس از اتمام دوره تنفس، ارزش سهام فروخته شده افزایش یابد. در اینصورت متقاضی تمایلی به خرید سهم با قیمت بالاتر ندارد. طبق تعهدات قرارداد، برای تضمین بازگرداندن سهام مالک، متقاضی باید درصدی از ارزش قرارداد را در حساب خود به عنوان ضمانت قرار دهد.

کال مارجین چیست؟ چه زمانی رخ می دهد؟

متقاضی، موظف است که حداقل مبلغ تضمین را در حساب خود داشته باشد. این تضمین هر روز بر طبق قیمت پایانی نماد و حجم سهام فروخته شده، بروز رسانی می گردد. در صورتی که وجه تضمین، از درصد ذکر شده در قرارداد کمتر شود، متقاضی کال مارجین می شود. ( به حالتی که موجودی حساب تضمین متقاضی، کمتر از حداقل تضمین مورد تعهد وی شود، اصطلاحاً کال مارجین می شود. متقاضی، در این حالت موظف است با شارژ حساب خود در مهلت مقرر، از وضعیت کال مارجین خارج شود)

کال مارجین شدن متقاضی در فروش تعهدی

شیوه تسویه در فروش تعهدی

تسویه نهایی در فروش تعهدی به دو شیوه صورت می گیرد: 1- در موعد سررسید 2- قبل از رسیدن به موعد سررسید

1- در موعد سررسید

پس از رسیدن موعد سررسید، متقاضی باید اوراق بهادار مالک را مجددا خریداری کرده و همراه با سود به مالک بازگرداند. ممکن است در زمان تسویه، نماد صف خرید شود و متقاضی نتواند اوراق بهادار را خریداری کند در این مواقع او باید به صورت نقدی، با مالک تسویه و مبلغی نیز بابت جریمه پرداخت نماید.

2- قبل از رسیدن به موعد سررسید

متقاضی و مالک هردو می توانند قبل از رسیدن به موعد قرارداد درخواست تسویه را ثبت کنند. مالک در دوره تنفس نمی تواند سهام خود را طلب کند، اما پس از اتمام این دوره می تواند درخواست خود را در سامانه تأمین ثبت کند. متقاضی نیز می تواند در صورت تمایل قبل از رسیدن به موعد تسویه (که در قرارداد ثبت شده است)، به چند روش تسویه کند که به توضیح آن می پردازیم؛

تاریخ تسویهسود
تسویه در
همان روز
80 درصد متقاضی ، 20 درصد مالک
تسویه در
روز بعد
90 درصد متقاضی ، 10 درصد مالک
تسویه در
دو روز بعد
95 درصد متقاضی ، 5 درصد مالک
تسویه
پس از دو روز
در این حالت نیازی نیست درصدی از سود به مالک پرداخته شود و تنها سود تعیین شده در قرارداد، پرداخت می شود.

تسویه قبل از موعد سررسید در یک نگاه

به درخواست مالک

تسویه نهایی به درخواست مالک

به درخواست متقاضی

سامانه تامین کارگزاران مختص فروش تعهدی

هر کارگزاری، سامانه ای جهت ثبت درخواست های فروش تعهدی طراحی کرده است تا مالکان بتوانند برای در اختیار قرار دادن دارایی خود، اعلام آمادگی کنند. برای این منظور لازم است مالکان با مراجعه به کارگزاری، قرارداد میان مشتری و کارگزار را امضا نمایند. کارگزار، دسترسی به این سامانه را در اختیار مالک قرار می دهد تا وی بتواند از طریق آن، نوع دارایی، تعداد سهامی که در اختیار متقاضیان مشتاق قرار می دهد و همچنین نرخ تشویقی را مشخص کرده تا در دیدرس متقاضیان قرارگیرد.

همچنین مالک از طریق دسترسی به سامانه تأمین می تواند درخواست تسویه نهایی و بازگشت سهم خود را زودتر از موعد سررسید ثبت کند. (مالک در فاصله زمانی بین اتمام دوره تنفس و موعد سررسید مجاز به ثبت درخواست در سامانه تأمین می باشد.) در موعد سررسید سامانه به صورت خودکار درخواست تسویه را ثبت می کند.

مراحل اعلام آمادگی مالکان به قرارداد فروش تعهدی

مالکانی که دارایی خود را با هدف سهامداری طولانی مدت نگهداری می کنند میتوانند از طریق این سازوکار علاوه بر حفظ دارایی خود، از نوسانات بازار نیز سود ببرند. مراحل فروش تعهدی برای مالکان به شرح ذیل است؛

  1. مراجعه به کارگزاری
  2. امضای قرارداد میان مشتری و کارگزار
  3. قابلیت دسترسی به سامانه تأمین
  4. ثبت درخواست و موارد مورد نظر خود
  5. سرمایه گذاری توسط کارگزار در سپرده بانکی و یا صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت (نحوه سرمایه گذاری به انتخاب مالک صورت می گیرد)
  6. تسویه نهایی

فروش تعهدی مالک در یک نگاه

مراحل انجام فروش تعهدی (مالک)

مراحل اعلام آمادگی متقاضیان به قرارداد فروش تعهدی

  1. مراجعه به کارگزاری
  2. امضای قرارداد میان مشتری و کارگزار
  3. ورود به سامانه معاملات برخط
  4. انتخاب سهام مورد نظر مطابق با استراتژی خود
  5. واریز وجه تضمین
  6. انجام فروش تعهدی سهام مالک
  7. بلوکه شدن وجه در حساب مالک
  8. خرید مجدد اوراق و تسویه نهایی

فروش تعهدی متقاضی در یک نگاه

مراحل انجام فروش تعهدی (متقاضی)

مزایای فروش تعهدی

این نوع از فروش، بسیار فرصت آفرین بوده و مزایایی (برای مالک،متقاضی و بازار سرمایه) دارد که در ادامه به بیان آن ها می پردازیم.

مزایا
استفاده از شرایط نامساعد سهم در جهت کسب سود
ثمربخش بودن اطلاعات شرکت هایی با کارامدی نامطلوب
(اکثر تحلیلگران بر روی سهامی متمرکز می شوند که قیمت بازاری پایین تر از قیمت ذاتی دارند. از این رو، سهام شرکتهایی که به دلیل شرایط، مستعد کاهش قیمت هستند را گزینه مناسبی جهت سرمایه گذاری نمی دانند. فروش تعهدی اطلاعات این شرکتها را نیز مفید تلقی می کند.)
کسب سود مالکی که دید بلند مدت دارد از نوسانات بازار
کسب سود متقاضیان در صورت پیش بینی درست آینده سهم
ایجاد بازار دو طرفه، به طوری که بازار مثبت و منفی هردو قابلیت کسب سود دارد.
افزایش نقد شوندگی و جلوگیری از قیمت گیری نامطلوب سهم

معایب و ریسک فروش تعهدی

معایب
عدم وقوع پیش بینی متقاضی و بالارفتن قیمت سهم (متضرر شدن متقاضی)
صف خرید شدن سهم و در نهایت تسویه نقدی و عدم بازگشت سهم به مالک
تشدید جو منفی و فروش بازار
دستکاری در قیمت

نکته قابل تأمل در فروش تعهدی، ریسک آن است. سود مالک در این نوع فروش تضمین می شود؛ اما متقاضی تنها در صورت پیش بینی درست، سود کسب می کند. از این رو ریسک این نوع فروش به طور کامل با متقاضی می باشد.

سخن آخر

فروش تعهدی، ابزاری است که کسب سود در روزهای منفی بازار را میسر می سازد. فروش تعهدی در کنار مزایایی که دارد ریسک هایی نیز دارد که متوجه متقاضی می باشد. از این رو لازم است متقاضیان محتاطانه گام بردارند و تمام جوانب آن را بسنجند تا سود خوبی کسب کنند.

آیا این را مفید دیدید؟
اشتراک گذاری :

دیدگاه ها

  • Sara
    7 روز پیش

    این همون اختیار معامله فروش نیست؟!


    • مونا مرادی صمیمی
      6 روز پیش

      سلام وقت بخیر
      خیر، اوراق اختیار فروش تبعی مانند بیمه کردن سهم می باشد که توسط ناشر سهم عرضه می گردد در حالی که فروش تعهدی قراردادی است که مابین دو شخص منعقد می گردد و برطبق آن اختیار خرید و فروش سهام به شخص دیگری واگذار شده بطوری که مالکیت اصل سهام تضمین شده است.


  • حمزه لو
    1 هفته پیش

    تا حالا هیچی در موردش نشنیده بودم.خیلی مفید بود ممنون


دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

مقالات مشابه
ایزی تریدر(سامانه معاملاتی کارگزاری مفید)
ایزی تریدر، سامانه معاملاتی کارگزاری مفید است که به دلیل فضای....
نمادهای بزرگ و شاخص ساز
سرمایه گذاران حوزه های بورسی برای داشتن عملکردی مناسب در این....
توقف و بازگشایی نمادها
توقف نماد ، وضعیتی است که در آن معاملات نماد متوقف می شود. به....