اعتبارات در بورس یعنی چه؟

اعتبارات در بورس ، یک فرصت برای سرمایه گذاران است تا سود بیشتری بدست آورند.لازمه ی آن آشنایی کامل با دستورالعمل دریافت و خرید اعتباری است.
نوشته شده توسط
10 اسفند 1399
مدیا توسط آزاده روشن

اعتبار در بورس چیست؟

اعتبار یکی از خدمات ویژه کارگزاری ها به مشتریان خود می باشد. اعتبار ، در واقع وامی است که کارگزار بر اساس دستورالعمل سازمان بورس و اوراق بهادار، طی قراردادی به مشتری تخصیص می دهد. مشتریان نیز برای انجام معاملات خود با هدف کسب سود بیشتر، به دریافت آن اقدام می ‌نمایند.
کارگزاری از طریق عقد قرارداد با بانک، از محل منابع بانکی، اعتبارات مشتریان خود را فراهم می ‌کند.
میزان اعتبار از جانب کارگزار، مشخص می شود و مبلغ پرداختی (به ریال) به حساب بورسی مشتری واریز می‌ گردد. در ادامه تمام سازوکارهای خرید اعتباری در بورس را به طور مفصل شرح خواهیم داد.

اعتبارات

دریافت اعتبار در بورس

اعتبار معاملاتی (margin trading)، سرمایه‌ای است که کارگزار به صورت موقت در اختیار سرمایه‌گذار و معامله‌گر قرار می ‌دهد. دریافت اعتبار در معاملات بازار بورسِ اوراق بهادار از طریق کارگزاری‌ها و تحت شرایط خاصی انجام می‌ پذیرد.
خرید اعتباری: به خرید اوراق بهادار از محل اعتبار تخصیص داده شده، خرید اعتباری می گویند.

مزایای خرید اعتباری در بورس

در این نوع خرید، مشتری قدرت خرید بیشتری دارد و با سرمایه‌ کم، سود بیشتری به دست می ‌آورد. این یک فرصت استثنایی برای معامله‌گران حرفه‌ای آشنا به تحلیل بازار می ‌باشد.
به طور کلی مزایای اعتبار شامل موارد زیر است :

  • میزان اعتبار دریافتی بر بازدهی سرمایه‌گذاری تأثیر بیشتری دارد. البته این در صورتی است که سرمایه‌گذاری هوشمندانه باشد.
  • یکی دیگر از مزایای این روش امکان ایجاد تنوع در سبد سهم ما می ‌باشد.
    به عنوان مثال، ما در شرکت (مس ایران)، سرمایه‌گذاری می‌کنیم و پس از تحلیل و بررسی  متوجه می ‌شویم که شرکت (پالایش نفت اصفهان) نیز پتانسیل سرمایه‌گذاری را دارد. با خرید اعتباری، دیگر نیازی به فروش سهام شرکت اول نمی‌ باشد و می‌توانیم در این  شرکت نیز سرمایه‌گذاری کنیم.

محدودیت های خرید اعتباری در بورس

اگر بدون آگاهی، مطالعه و یا در زمان نامناسب اقدام به خرید اعتباری نمایید، ریسک شما در انجام معاملات افزایش یافته و متحمل زیان خواهید شد. از سویی خرید اعتباری برای شما  مشمول هزینه می‌ شود. در صورتی که هزینه‌ی آن از بازدهی سرمایه‌گذاری انجام شده بیشتر باشد، متضرر خواهید شد. از دیگر محدودیت‌ها و معایب اعتبار این است که مشتری بنا به دستورالعمل معاملات اعتباری تا زمانی که بدهی خود را پرداخت نکند، نمی‌ تواند از حساب خود درخواست وجه داشته باشد.
معاملات اعتباری برای افرادی مناسب است که دانش لازم را دارند و از سویی با ریسک‌های سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه آشنا می باشند.

چند ریسک قابل توجه در معاملات اعتباری

  1. ریسک چند برابر شدن زیان
    همانطور که در خرید اعتباری بازدهی و سود شما دو برابر می شود، ممکن است سبب بروز زیان چند برابر شود.  
  2. ریسک نیاز به نقدینگی
    در صورت عدم تسویه اعتبار در کارگزاری، کارگزار برای تأمین نقدینگی، سهم فریز شده شما را می‌ فروشد. این در حالی است که ممکن است سهام شما در بازار وضعیت خوبی نداشته باشد و سبب زیان ‌شود.
  3. ریسک عدم پوشش هزینه
    در صورتی که سود مورد انتظار شما حاصل نشود، هنگام تسویه اعتبار شما موظف هستید مبلغی نیز اضافه بر آن پرداخت ‌نمایید. در اینصورت نه تنها سودی کسب نکرده اید بلکه باید هنگام تسویه سهم کارگزاری را نیز بپردازید.

انتخاب کارگزاری

ابتدا شما باید کارگزاری مناسبی پیدا کنید که پاسخگوی نیازهای شما در زمینه  سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه باشد. برخی خدمات در میان شرکت‌های کارگزاری بورس یکسان‌اند، اما خدماتی نیز هستند که در بین کارگزاری‌های بورس، متنوع و متمایز است. با بررسی این خدمات می‌توانید بهترین کارگزاری را جهت انجام معاملات بورسی خود انتخاب کنید.
در این مورد به نکات زیر توجه کنید:

  • رتبه‌ی کارگزاری
  • پشتیبانی و پاسخگویی
  • ارائه اعتبار معاملاتی
  • خدمات مشاوره‌ای
    برای دریافت راهنمایی جهت انتخاب بهترین کارگزاری کلیک کنید.

ویژگی های حساب مشتری

هر مشتری نزد کارگزار با توجه به پرتفوی خود (سبد سهام) یک حساب تضمین دارد.

نکات مهم در ارتباط با حساب مشتری:

  1. موجودی اولیه
     مبلغی است که مشتری باید درصدی (معمولاً 50%) از  آن را  به جهت خرید اعتباری اوراق بهادار، در حساب خود داشته باشد.
  2. حداقل موجودی
    درصدی از بهای اوراق بهاداری است که توسط مشتری به صورت اعتباری خرید شده است. سهم مشتری نباید از این میزان کمتر باشد.
    سهم مشتری = ارزش اوراق بهادار در بازار  – سود کارگزاری
    کارگزاران براساس قوانین داخلی خود، حداقل موجودی را بین 30% الی 40% درنظر می ‌گیرند.

توجه : سود کارگزاران در اعطای اعتبار ، درصد متغیری است که به صورت سالیانه مشخص می شود که به صورت ماهانه اخذ می گردد.

شرایط اخذ اعتبار در بورس

برخی شرایط برای دریافت اعتبار در میان همه کارگزاری‌ها مشترک است و طبق دستورالعمل اعتبارات سازمان بورس اعمال می ‌شوند. برخی شرایط نیز با توجه به هدف کارگزاری‌ها، میزان اعتبارسنجی و در نظر گرفتن ریسک تعیین می شوند. این شرایط شامل موارد زیر است:

  • برخورداری از دانش کافی جهت سرمایه‌گذاری در بازار بورس اوراق بهادار
  • داشتن توانایی مالی برای ارائه تضمین‌های خواسته شده و بازگرداندن اعتبار
    ( اعم از اوراق بهادار مشتری ، چک یا سفته‌ای که به وثیقه می‌گذارد)
  • مطالعه دستورالعمل‌های سازمان در خصوص خرید اعتباری
  • داشتن تجربه در زمینه سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه
  • امضاء و عقد قرارداد (متن کامل قرارداد)

موارد تعیین کننده میزان اعتبار

  • پرتفوی متشکل از سهم‌های بنیادی و ارزشمند
  • سابقه معاملات و گردش حساب مناسب (منظور از گردش حساب، خرید و فروش‌های مشتری است)
  • ارزش حساب تضمین شده (یکی از مهم ‌ترین مواردی که مورد بررسی قرار می‌گیرد، ارزش تضمین حساب مشتری است)
    ارزش تضمین = 30% ارزش پرتفوی (در بازار اول و دوم بورس تهران)
    به عبارتی هر فرد می‌تواند به اندازه 30% از ارزش پرتفوی خود اعتبار دریافت کند. البته این درصد متغیر است که توسط سازمان بورس تعیین می گردد.
    به عنوان  مثال، اگر ارزش پرتفوی یک نفر 70 میلیون ریال باشد، می تواند تا سقف 20 میلیون ریال اعتبار دریافت کند.
    این درصد مربوط به بازارهای اول و دوم بورس است و در بازارهای دیگر متفاوت می‌باشد.
شرکت های بورسی بازار میزان سهمحق تقدم
بورس تهراناول و دوم45%36%
فرابورس ایراناول و دوم45%36%
فرابورس ایرانپایه زرد23%18%
فرابورس ایرانپایه نارنجی14%10.8%
فرابورس ایرانپایه قرمز0%0%
انواع اوراق بدهی و اوراق مشارکت و صکوکتمامی بازارها85%_
صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت تمامی بازارها65%_
سایر صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معاملهتمامی بازارها45%_
ضرایب تعدیل اعتبار
بروزرسانی 1399/10/29

بروزرسانی حساب تضمین

حساب تضمین: کارگزار برای عقد قرارداد با هر مشتری اقدام به افتتاح حساب تضمین می ‌نماید. ارزش تضمین مشتری پس از اعمال تعدیلات ثبت می‌ شود. منظور از بروزرسانی حساب تضمین، محاسبه ارزش تعدیل شده آن  توسط کارگزار اعتبار دهنده در هر مقطع زمانی می ‌باشد. به بیان دیگر، ارزش سهام مشتری بروزرسانی می ‌شود تا ارزش تضمین از حد وام پایین‌تر نیاید.

ماده 9 (دستورالعمل خرید اعتباری سازمان بورس اوراق بهادار)

طبق این ماده، کارگزار اعتباردهنده موظف است در پایان هر روز کاری، عملیات بروزرسانی حساب تضمین مشتری را بر اساس قیمت‌های پایانی آن انجام دهد.

اخطاریه افزایش سرمایه

کارگزار موظف است ارزش تضمین حساب مشتری را بررسی نماید. در صورتی که  حساب مشتری از میزان حداقلی تعریف شده کاهش یابد، اخطاریه افزایش سهم ارسال می ‌شود.
این امر در صورتی اتفاق می افتد که قیمت  سهام پرتفوی مشتری در هنگام عقد قرارداد بیشتر باشد، ارزش تضمین هم بر حسب آن محاسبه شده و اعتبار اعطا  می‌ شود. در صورتی که پس از گذشت زمان سهام، سهم روند نزولی پیدا کند و مبلغ دریافتی از ارزش تضمین مشتری بیشتر باشد، به مشتری جهت افزایش آن اخطاریه داده می ‌شود.

ماده 12 (اخطاریه کسری حساب تضمین)

پس از دریافت اخطاریه کسری حساب تضمین، مشتری (شخصی که قرارداد خرید اعتباری با کارگزار اعتبار دهنده منعقد نموده است)، موظف است به مدت 72 ساعت، کسری اعلام شده را رفع نماید.
در صورتی که مشتری  حساب تضمین خود را افزایش ندهد، کارگزار می ‌تواند با فروش بخشی از اوراق بهادار وثیقه‌ شده، مقداری از بدهی خود را تسویه کند تا اعتبار تخصیص داده شده به مشتری با ارزش حساب تضمین
وی برابر شود.

روش‌های رفع کسری حساب تضمین به شرح زیر است:

  • کاهش مبلغ بدهی از محل واریز وجه نقد توسط مشتری یا فروش اوراق بهادار تحت مالکیت مشتری به واسطه کارگزار اعتبار دهنده، در این روش مشتری حساب خود را شارژ می‌ کند، در غیراینصورت کارگزار اوراق بهادار وی را به فروش می ‌رساند.
  • افزایش مانده حساب تضمین از طریق انتخاب کارگزار اعتبار دهنده به عنوان کارگزار ناظر اوراق بهاداری که خصوصیات مندرج در دستورالعمل سازمان را داشته باشد. به بیان ساده‌ تر، مشتری می ‌تواند اوراق بهادار دیگری را به کارگزار اعتبار دهنده خود بدهد. کارگزاری می‌تواند یکی از روش‌های افزایش مانده حساب تضمین مشتری را انتخاب کند.

ماده 13 (عدم اقدام مشتری بعد از دریافت اخطاریه)

در صورتی که مشتری کسری مندرج در اخطاریه و یا بدهی خود را در مهلت مقرر در قرارداد به طور کامل پرداخت ننماید، کارگزار اعتبار دهنده می ‌تواند اقدامات زیر را انجام دهد:

  •  سهم های تضمین داده شده مشتری را بفروشد و بدهی تجاری مشتری را از آن محل تسویه نماید. انتخاب  روش فروش تضمین و تبدیل آن به نقد به اختیار کارگزار اعتبار دهنده است.  
  • در صورتی که کارگزار نتواند نسبت به فروش، تبدیل به نقد و استفاده از تضمین اقدام  نماید، می ‌تواند موضوع را مطابق ماده 36 قانون بازار اوراق بهادار، در مراجع ذیصلاح پیگیری نماید.

مهلت تسویه اعتبار

به طور معمول اعتبارات، سه ماهه، شش ماهه و یک ساله تسویه می ‌شوند. اما قاعده و قانون کلی در این مورد وجود ندارد. کارگزاران متناسب با نحوه معاملات مشتری و عملکرد وی در این مورد تصمیم‌گیری می‌ نمایند.

فریز سهام

همانطور که گفته شد اوراق بهادار مشتری اعتباری به عنوان تضمین تجاری و وثیقه در کارگزاری ها هستند. سرمایه‌گذار تا زمانی که بدهی خود را تسویه نکند،  نمی ‌تواند نسبت به تغییر کارگزار ناظر اقدام نماید.
همچنین سهام جدیدی که از طریق اعمال حق تقدم به دست می ‌آید، تضمین‌کننده بدهی تجاری مشتری محسوب می ‌شود، لذا حق تقدم خرید سهام نیز فریز می شود. در نتیجه مشتری نمی ‌تواند نسبت به تغییر کارگزار ناظر این سهام اقدام نماید.  

فروش سهام مورد وثیقه

اگر مشتری قصد فروش سهام فریز شده (که به عنوان تضمین بدهی تجاری وی نزد کارگزار فریز شده است) را داشته باشد، کارگزار درخواست فروش او را انجام می‌ دهد. مبلغ بدهی مشتری به کارگزاری از مبلغ فروش سهم کسر می‌ گردد و مابقی آن توسط مشتری قابل برداشت است.
توجه داشته باشید که اگر ارزش تضمین حساب مشتری، سبب تسویه حساب و بدهی او به کارگزاری شود،
کل مبلغ حاصل از فروش سهم توسط مشتری برداشت می ‌شود.

توصیه :

برخی از افرادی که به تازگی وارد بورس شده و از دانش و تجربه‌ی کافی برخوردار نیستند، به امید کسب سود عالی اقدام به خرید اعتبار می‌ نمایند.

به افراد تازه کار در بورس توصیه می ‌کنیم که جوانب احتیاط را رعایت کرده و از خرید اعتباری خودداری نمایند.

در واقع به دلیل ریسک‌های سیاسی و اقتصادی که امروزه در کشور با آنها مواجه هستیم، ممکن است قادر به کسب سود پیش‌بینی شده نباشید، در نتیجه با زیان مواجه می‌ شوید. توجه داشته باشید، بهتر است در مواقعی که مشکلات سیاسی و اقتصادی فراوانی مانند نوسان قیمت نفت در بازارهای جهانی وجود دارد، از خرید اعتباری خودداری نمایید.

مقاله پیشنهادی: اعتبارات در بورس یعنی چه؟

آیا این را مفید دیدید؟
اشتراک گذاری :
لینک کوتاه:
https://nezarat.com/?p=3454

دیدگاه ها

  • باران
    4 ماه پیش

    به نظرم زمان دریافت اعتبار خیلی مهمه. بهتر بود اعتبار زمانی که بازار افت کرد میگرفتیم تا سهم هارو تو قیمت پایین بخریم


    • الهه سلوکی
      4 ماه پیش

      دقیقا همین طوره.


  • karimi
    4 ماه پیش

    به همه تون توصیه میکنم اعتبار نگیرید.فقط باید بهره کارگزاری رو تأمین کنید باهاش!


  • کریم خزائی
    4 ماه پیش

    ما که تو این چند ماه همینجور از جیب بهره ی کارگزاری دادیم فقط!


دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

مقالات مشابه
راهنمای دریافت وام سهام عدالت بدون نیاز به ضامن و مراجعه حضوری
مشمولان دریافت وام سهام عدالت چه کسانی هستند؟ این افراد چگونه....
ثبت نام در صرافی بایننس | چگونه ارز دیجیتال بخریم؟
امروزه بسیاری از افراد به کسب سود از طریق خرید و فروش ارز‌های....
معرفی 3 صرافی ارز دیجیتال معتبر جهانی| پیشنهاد تریدرهای حرفه‌ای به شما
صرافی ارز دیجیتال، فضایی جهت انجام معاملات بر روی ارزهای دیجیتال....